काठमाडौं । नेपालको आर्थिक संरचना र प्रतिष्ठानहरूको संख्यामा विगत सात वर्षमा ह्वात्तै बढेको छ । राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयले सञ्चालन गरेको दोस्रो राष्ट्रिय आर्थिक गणना २०८२ को पछिल्लो प्रगति विवरणअनुसार, हालसम्म देशभरका १३ लाख ५१ हजार १६७ वटा आर्थिक प्रतिष्ठानहरूको तथ्यांक संकलन भइसकेको जानकारी दिएको छ । कार्यालयले गत वैशाख २ देखि असार ७ गतेसम्म देशव्यापी गणना गरेको हो ।
यो संख्या वि.सं. २०७५ मा गरिएको पहिलो आर्थिक गणनाको तुलनामा करिब चार लाख २७ हजारले बढी हो । पहिलो गणनामा जम्मा ९ लाख २३ हजार ३५६ प्रतिष्ठान दर्ता भएका थिए । यसले नेपालको उद्योग, व्यापार र सेवा क्षेत्रको दायरा तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको स्पष्ट पार्दछ ।
यस गणनाको मुख्य उद्देश्य देशको आर्थिक अवस्थाको यथार्थ चित्र उतार्नु रहेको छ । कार्यालयका अनुसार, यसबाट प्राप्त हुने विस्तृत तथ्यांकले कुल गार्हस्थ उत्पादन (जीडीपी)को गणनालाई थप सुदृढ बनाउन र राष्ट्रिय लेखाको आधार वर्ष परिवर्तन गर्न मद्दत गर्नेछ । सरकारले आगामी दिनमा तय गर्ने अल्पकालीन तथा दीर्घकालीन आर्थिक योजना, लगानी प्रवर्द्धन र रोजगारी सिर्जनाका लागि यो तथ्यांक आधारभूत दस्ताबेज हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
यसपटकको गणनामा परम्परागत कागजी प्रश्नावलीका साथै आधुनिक प्रविधिको पनि प्रयोग गरिएको छ । कुलमध्ये ६ हजार ६६७ प्रतिष्ठानहरूले इ–सेन्सस (अनलाइन) मार्फत आफ्ना विवरण उपलब्ध गराएका छन् । यो गणना कार्यलाई सफल बनाउन देशभर तीन हजार ९०७ गणक, ५२६ सुपरिवेक्षक र ५०४ जिल्लास्तरका व्यवस्थापन कर्मचारीहरू परिचालन गरिएको थियो ।
छुटेकाहरूका लागि असार मसान्तसम्मको समय
तथ्यांक कार्यालयका अनुसार, स्थलगत कार्यमा खटिएका गणक र सुपरिवेक्षकहरूको करार अवधि असार ८ मा सकिए पनि गणनाको ढोका पूर्ण रूपमा बन्द भइसकेको छैन । विवरण भर्न छुटेका वा आंशिक विवरण मात्र बुझाएका प्रतिष्ठानहरूले असार मसान्तसम्म जिल्ला आर्थिक गणना कार्यालयमा सम्पर्क गरी आफ्नो विवरण समावेश गराउन सक्नेछन् ।
यसका लागि कार्यालयले टोल फ्री नम्बर ११७८ मार्फत पनि समन्वय गरिरहेको छ । संकलित तथ्यांकको प्रशोधन र इन्ट्री कार्य आगामी चार महिनाभित्र सम्पन्न गरी ६ महिनाभित्र अन्तिम नतिजाहरू सार्वजनिक गर्ने कार्यालयको कार्ययोजना रहेको छ ।
